Yayıncılık Terimleri Sözlüğü


Karadut Yayınları olarak, yayıncılık dünyasında sıkça kullanılan terimleri ve kavramları anlamanızı kolaylaştırmak için bu sözlüğü hazırladık. Yayıncılık terimlerini bilmek, hem yazarlar hem de okuyucular için süreçleri daha anlaşılır hale getirecektir. İşte en sık karşılaşılan yayıncılık terimleri ve açıklamaları:

ISBN, her kitaba özgü, 13 haneli uluslararası bir kimlik numarasıdır. Yayıncılar tarafından kitapların tanımlanması ve ticari olarak izlenmesi amacıyla kullanılır.

ISSN, periyodik yayınlar (dergiler, gazeteler, vb.) için kullanılan, 8 haneli uluslararası bir kimlik numarasıdır. Her sayının takibini ve tanımlanmasını sağlar.

Bir eserin yaratıcısına, o eseri kopyalama, dağıtma, sergileme ve satma haklarını veren yasal bir kavramdır. Telif hakkı, eser sahibine ekonomik ve manevi haklar sağlar.

Bir metnin dilbilgisi, yazım kuralları, tutarlılık ve anlam açısından gözden geçirilmesi ve düzeltilmesi işlemidir. Redaksiyon, metnin okunabilirliğini ve kalitesini artırır.

Bir metnin basılmaya hazır hale getirilmesi sürecidir. Dizgi işlemi, metnin sayfa düzenine uygun şekilde yerleştirilmesini ve görsel öğelerle uyumlu hale getirilmesini içerir.

Yayınlanacak materyalin baskıya hazırlık aşamasıdır. Bu süreçte, metin düzenleme, sayfa tasarımı, kapak tasarımı ve son kontroller yapılır.

Yayınlanacak materyalin fiziksel olarak çoğaltılması işlemidir. Farklı baskı teknikleri kullanılarak, kitaplar, dergiler ve diğer yayınlar üretilir.

Basılı materyalin nihai tüketiciye ulaşması sürecidir. Yayıncılar, dağıtım ağları aracılığıyla kitaplarını kitapçılara, online satış platformlarına ve doğrudan okuyuculara ulaştırır.

Elektronik formatta yayınlanan ve dijital cihazlar (bilgisayar, tablet, e-kitap okuyucu) üzerinden okunabilen kitaplardır. E-kitaplar, geleneksel basılı kitapların dijital versiyonlarıdır.

Yayıncılık sürecinde, eserlerin değerlendirilmesi ve yayınlanması kararlarını veren, uzmanlardan oluşan bir kuruldur. Yayın kurulu, eserin kalitesini, özgünlüğünü ve yayın politikalarına uygunluğunu değerlendirir.

ISBN numaralarının atanmasından ve yönetiminden sorumlu olan kurumdur. Her ülkenin kendi ISBN ajansı bulunur ve yayıncılar ISBN numaralarını bu ajanslardan alır.

Yayınlanacak materyalin görsel düzenlemesidir. Mizanpaj, metin, görseller ve boşluklar arasındaki dengeyi sağlar ve okuyucunun metni kolayca takip edebilmesine yardımcı olur.

Bir kitabın kapağının estetik ve işlevsel bir şekilde tasarlanması sürecidir. Kapak tasarımı, kitabın içeriğini yansıtır ve okuyucunun dikkatini çeker.

Yayınlanacak eserlerin içerik, dil ve yapı bakımından düzenlenmesinden sorumlu kişidir. Editörler, yazarlarla iş birliği yaparak eserin kalitesini ve okunabilirliğini artırır.

Baskı öncesinde, metnin son kez okunarak hata kontrolü yapılması işlemidir. Bu süreçte yazım, dilbilgisi ve tipografi hataları düzeltilir.

Yayıncının belirli bir dönem için planladığı kitap, dergi ve diğer yayınların listesidir. Yayın programı, yayıncının stratejik hedeflerine ve piyasa taleplerine göre şekillendirilir.

Yayınlanacak eserin satış fiyatının belirlenmesi sürecidir. Fiyatlandırma, üretim maliyetleri, piyasa koşulları ve hedef kitle dikkate alınarak yapılır.

Yayıncının kitaplarını ve diğer ürünlerini okuyuculara ulaştırdığı çeşitli platformlardır. Bunlar arasında fiziksel kitapçılar, online mağazalar ve doğrudan satış yöntemleri bulunur.

Bir yayın veya ürün hakkında temel ve önemli bilgilerin yer aldığı bölümdür. Yayıncılıkta künye, genellikle bir kitabın iç kapağında veya son sayfalarında bulunur ve eserin kim tarafından, ne zaman, nerede, hangi yayınevi tarafından yayımlandığını gösterir.

Yazı tipinin belirli bir stilde ve boyutta yazı karakterleri setidir. Fontlar, dijital ve basılı metinlerde kullanılan yazı karakterlerinin görsel tasarımını ifade eder. Bir font, harfler, sayılar, noktalama işaretleri ve diğer semboller gibi karakterleri içerir ve belirli bir stile ve boyuta sahiptir.

Fontun veya yazı karakterinin boyutunu belirtmek için kullanılan ölçü birimidir. Punto, genellikle yazılı metinlerin okunabilirliğini ve tasarımını belirlemek için kullanılır.

Yazılı eserlerde okuyucunun ilgisini çekmek ve onları metnin devamını okumaya teşvik etmek için kullanılan etkili bir başlangıç ifadesini veya bölümünü ifade eder. Kanca, özellikle makale, hikaye, roman veya herhangi bir yazılı materyalin giriş kısmında kullanılır.

Ticari, siyasi veya sosyal bir mesajı kısa, akılda kalıcı ve etkileyici bir şekilde ifade eden bir cümle veya deyimdir. Sloganlar, bir marka, ürün, hizmet veya kampanyanın temel mesajını vurgulamak ve hedef kitlenin hafızasında kalıcı bir izlenim bırakmak amacıyla kullanılır.

Markayı, şirketi veya organizasyonu tanımlamak ve temsil etmek için kullanılan özel tasarlanmış bir sembol, işaret veya grafik tasarımdır. Logolar, bir markanın kimliğini ve değerlerini görsel olarak iletmek için kullanılan önemli bir unsurdur.

Yazılı metinlerin dilbilgisi, yazım kuralları, tutarlılık ve anlam açısından incelenip düzeltilmesinden sorumlu olan kişidir. Düzeltmenler, metinlerin hatasız, akıcı ve anlaşılır olmasını sağlamak için çalışırlar. Bu süreçte dil bilgisi hatalarını, yazım yanlışlarını, noktalama işaretlerini ve stil tutarsızlıklarını düzeltirler.

Sayfanın üst kenarından başlayan metin veya içeriğin başlangıç noktasına kadar olan mesafeyi ifade eder. Genellikle, belgelerde veya yayınlarda üst boşluk (margin) olarak da adlandırılır. Bu boşluk, sayfanın üst kısmında bir alan bırakır ve metnin sayfanın üst kenarına çok yakın olmamasını sağlar.

Metin satırlarının her iki kenarına hizalanmasıdır. Soldan ve sağdan blok olarak da bilinir. Bu düzenleme, her satırın aynı uzunlukta olmasını sağlar, ancak son satır genellikle sola hizalanır.

Metin satırlarının sol kenara hizalanması ve sağ kenarın serbest bırakılmasıdır. Bu, daha doğal ve okunabilir bir düzenleme sağlar.

Metin satırlarının sağ kenara hizalanması ve sol kenarın serbest bırakılmasıdır. Genellikle özel tasarım öğelerinde veya belirli metin türlerinde kullanılır.

Metin satırlarının sayfanın ortasına hizalanmasıdır. Başlıklar, şiirler ve özel durumlar için kullanılır.

Dul Satır (Widow): Bir paragrafın son satırının yeni bir sayfanın veya sütunun başında kalması durumudur.

Yetim Satır (Orphan): Bir paragrafın ilk satırının önceki sayfanın veya sütunun sonunda kalması durumudur.

Yazılı metinlerdeki dilbilgisi, yazım ve anlam hatalarının düzeltilmesi işlemidir. Tashih işlemi, metinlerin doğru, anlaşılır ve tutarlı olmasını sağlamak amacıyla yapılır. Bu işlem, genellikle editörler veya düzeltmenler tarafından gerçekleştirilir ve metnin kalitesini artırmak için önemli bir aşamadır.

Metni veya fikri görsel olarak ifade etmek için yapılan çizim veya resimdir. İllüstrasyonlar, yazılı içeriği desteklemek, açıklamak, süslemek veya okuyucunun dikkatini çekmek amacıyla kullanılır. Genellikle kitaplar, dergiler, gazeteler, reklamlar, web siteleri ve diğer medya türlerinde bulunur.

Baskı ve matbaacılıkta kullanılan bir terim olup, kağıt veya karton yüzeyine desen, şekil veya yazı gibi kabartma uygulamak için kullanılan bir tekniktir. Gofre baskı, malzemenin yüzeyine dokunsal bir etki katmak ve görsel olarak ilgi çekici hale getirmek amacıyla yapılır. Bu teknik, çeşitli ürünlerde ve uygulamalarda kullanılabilir.

Matbaacılıkta ve baskı işlemlerinde belirli bölgelerin veya alanların parlatılması veya koruyucu bir kaplama ile kaplanması işlemidir. Bu işlem, baskı materyalinin yüzeyinde seçilen belirli alanlara uygulanarak, bu alanların diğer kısımlardan farklı ve vurgulanmış görünmesini sağlar. Lokal lak uygulaması, genellikle parlaklık, dokusal farklılık veya koruma amacıyla kullanılır.

Baskı ve matbaacılıkta kullanılan özel bir tekniktir. Bu teknik, metin veya grafik öğelerin yüzeyine metalik veya parlak bir folyo uygulayarak, bunların dikkat çekici ve lüks bir görünüme sahip olmasını sağlar. Yaldız veya varak baskı genellikle altın, gümüş, bronz gibi metalik renklerle yapılır, ancak farklı renklerde de uygulanabilir.